Σειρά I : "Αίθρα - Έργα Αρχαίων Ελλήνων Μαθηματικών και Αστρονόμων"

"«Η Μαθηματική Σύνταξις» του Πτολεμαίου" (τόμος Α', βιβλία α', β', γ')

Η "Μαθηματική Σύνταξις" του Πτολεμαίου αποτελείται, όπως είναι γνωστό, από 13 βιβλία. Ο παρόν τόμος περιέχει τα τρία πρώτα. Τα υπόλοιπα 10 βιβλία θα εκδοθούν σε τρεις ακόμα τόμους. Το έργο αυτό περιέχει, όπως είναι γνωστό, την "πτολεμαϊκή αστρονομία", δηλαδή όλη σχεδόν τη μέχρι την εποχή του Πτολεμαίου αστρονομία των Αρχαίων Ελλήνων μαζί φυσικά με τις προσωπικές παρατηρήσεις και έρευνες του μεγάλου αστρονόμου.

Δεν θα αναφερθούμε εδώ στην αξία και το ύψος του παρόντος έργου μια και αυτό αναφέρεται σε άλλες σελίδες. Πρέπει όμως να υπογραμμίσουμε ότι μελετώντας τη "Μαθηματική Σύνταξη" η σκέψη μας πηγαίνει στο πνευματικό και επιστημονικό επίπεδο εκείνων προς τους οποίους απευθύνεται. Διότι το επιστημονικό ανάστημα του έργου, η μαθηματική του δομή και οι βαθυστόχαστες πυκνές έννοιές του, οδηγούν στο συμπέρασμα ότι οι δέκτες του ήταν ανάλογου επιπέδου.

Η απόδοση στη νεοελληνική και ο σχολιασμός της "Μεγίστης" συνάντησαν πολλές δυσκολίες λόγω των πολλών ιδιαιτεροτήτων του έργου. Το αρχαίο ελληνικό κείμενο (με νέα ηλεκτρονική στοιχειοθεσία και σχετική αποκατάσταση) έχει ληφθεί από τις εκδόσεις του Μ. Halma (Paris 1813) και J. Heiberg (Lipsiae 1898).

Ο παρών τόμος διαιρείται σε τρία κεφάλαια. Το πρώτο κεφάλαιο περιέχει πληροφορίες για τον Πτολεμαίο και το έργο του. Το δεύτερο περιέχει το αρχαίο ελληνικό κείμενο και το τρίτο περιέχει την απόδοση στη νεοελληνική με τις απαραίτητες διευκρινήσεις και σχόλια.

Ο υπογράφων αισθάνεται ιδιαίτερα ευτυχής γιατί εκδίδεται για πρώτη φορά στη νεότερη Ελλάδα το έργο του μεγάλου Πτολεμαίου "Μαθηματική Σύνταξις", το οποίο αποτελεί ακριβώς το αστρονομικό ανάλογο των "Στοιχείων" του Ευκλείδου.

Θεωρούμε απαραίτητο να διευκρινίσουμε ότι πρόθεση μας είναι να παρουσιάσουμε για πρώτη φορά στη νεότερη Ελλάδα το παρόν έργο του Πτολεμαίου με το αρχαίο ελληνικό κείμενο και την απόδοση του στη νεοελληνική, καθώς και τον απαραίτητο αστρονομικό και μαθηματικό σχολιασμό. Επομένως οι όποιες φιλοσοφικές και αστρονομικές προεκτάσεις που μπορούν να δοθούν στα κείμενα της "Μαθηματικής Συντάξεως" δεν αποτελούν αντικείμενο του παρόντος βιβλίου.

Εκφράζονται θερμές ευχαριστίες στον Καθηγητή της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Ιωάννη Τουλουμάκο και στο διδάκτορα του ίδιου Πανεπιστημίου, μαθηματικό Νικόλαο Καστάνη για τη συμβολή τους στην πραγματοποίηση της παρούσας εκδόσεως.

Εκφράζονται επίσης θερμές ευχαριστίες στη μαθηματικό Ρούλα Σπανδάγου και στις οικονομολόγους Νίκη Σπανδάγου και Δέσποινα Τραυλού για τις υποδείξεις, τις διορθώσεις, την ηλεκτρονική στοιχειοθεσία, τα σχήματα και τη σελιδοποίηση.

Αθήναι, Μάιος του 2003

Ευάγγελος Σπανδάγος