Σειρά I : "Αίθρα - Έργα Αρχαίων Ελλήνων Μαθηματικών και Αστρονόμων"

"Τά Περί Κυλίνδρου Τομής και Περί Κώνου Τομής του Σερήνου"

 

Το έργο του Σερήνου του Αντινοέως που παρουσιάστηκε προς το τέλος της ελληνιστικής περιόδου αποτελεί μια από τις πλέον αξιόλογες αναλαμπές του πνεύματος της Ελληνικής Αρχαιότητος.

Το έργο αυτό αποκαλύφθηκε στους μαθηματικούς της Αναγεννήσεως ταυτόχρονα με τα "Κωνικά" του Απολλώνιου τα οποία όπως ήταν επόμενο απορρόφησαν την προσοχή τους με αποτέλεσμα να υποστεί τις συνέπειες της χρονικής αυτής συμπτώσεως. Ακόμα όμως και σήμερα οι περισσότεροι ιστορικοί των μαθηματικών, ίσως επηρεασμένοι από την υπεροχή των "Κωνικών", κάνουν για τα έργα αυτά μια απλή μνεία.

Η παρούσα έκδοση των δύο πραγματειών του Σερήνου "Περί κυλίνδρου τομής" και "Περί κώνου τομής", που σώθηκαν, είναι η πρώτη που γίνεται στη νεώτερη Ελλάδα, και αυτός ακριβώς είναι κατ' αρχήν ο σκοπός της, η παρουσίαση και μόνο του έργου του Σερήνου.

Η γλώσσα των δύο πραγματειών είναι παρόμοια μ' αυτή των "Στοιχείων" του Ευκλείδου ακολουθείται δε η γνωστή ορολογία των Αρχαίων Ελληνικών μαθηματικών με ορισμένες όμως ιδιαιτερότητες, τις οποίες παραθέτουμε στο 1ο κεφάλαιο.

Το Αρχαίο Ελληνικό κείμενο που περιέχεται στην έκδοση μας αυτή προέρχεται από τις εκδόσεις του Ε. Halley (1710) και του J. Heiberg (1896). Έγινε όμως η απαραίτητη σύγκριση με τους κώδικες Parisinus graecus 2348 και 2363 που είχε ως αποτέλεσμα αρκετές αποκαταστάσεις του κειμένου.

Κρίθηκε απαραίτητο να γίνει ανακατασκευή πολλών σχημάτων που συνοδεύουν τις προτάσεις, διότι τα αντίστοιχα σχήματα των πηγών στερούνται προοπτικής.

Η μετάφραση (μεταγραφή καλύτερα) του έργου που στηρίχθηκε κατά κύριο λόγο στο Αρχαίο κείμενο, παρουσίασε αρκετές δυσκολίες λόγω ορισμένων ιδιαιτεροτήτων του. Για να διευκολυνθούν οι μελετητές του βιβλίου θεωρήθηκε σκόπιμο η μεταγραφή να περιέχει τον ευρύτερο δυνατόν μαθηματικό συμβολισμό και οι διάφοροι σχολιασμοί και επεξηγήσεις να παρουσιάζονται με μορφή υποσημειώσεων.

Καταβλήθηκε προσπάθεια να συλλεχθούν όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες για το μαθηματικό Σερήνο και το έργο του.

Ο υπογράφων αισθάνεται ιδιαίτερα υπερήφανος, διότι ύστερα από 1600 περίπου χρόνια επανεκδίδονται στην Ελλάδα οι δύο θαυμάσιες αυτές πραγματείες του Σερήνου που αποτελούν σπουδαία μνημεία των μαθηματικών.

Εκφράζονται θερμές ευχαριστίες στη μαθηματικό Ρούλα Σπανδάγου και την οικονομολόγο - εκδότρια Δέσποινα Τραυλού για τη μεγάλη βοήθεια τους στην πραγματοποίηση της εκδόσεως αυτής. Αξιοσημείωτη επίσης ήταν η βοήθεια του καθηγητή Henry Valiron (Δρ. μαθηματικού - αστρονόμου), του Βασιλείου Ασημομύτη (φιλόλογου - συγγραφέα - ιστορικού), του Κωνσταντίνου Νικολαντωνάκη (Δρ μαθηματικού) και του Κωνσταντίνου Χατζηγιαννάκη (Δρ μηχανικού) προς τους οποίους εκφράζονται επίσης θερμές ευχαριστίες.

 

Αθήναι, Ιανουάριος του 2001

Ευάγγελος Σπανδαγος