Σειρά I : "Αίθρα - Έργα Αρχαίων Ελλήνων Μαθηματικών και Αστρονόμων"

"Η Συναγωγή του Πάππου του Αλεξανδρέως" (τόμος Α', βιβλία β', γ', δ')"

 

Η "Μαθηματική Συναγωγή" (ή απλώς "Συναγωγή") του Πάππου, η οποία παρουσιάστηκε προς το τέλος του 3ου με αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ., αποτελεί ένα σπουδαίο μαθηματικό μνημείο για τους λόγους οι οποίοι αναπτύσσονται στο 1° Κεφάλαιο. Η "Συναγωγή" αποτελείται από 8 βιβλία, από τα οποία σώζονται τα βιβλία γ έως η' και ένα μέρος του β' βιβλίου.

Λόγω της μεγάλης εκτάσεως του, το έργο αυτό του Πάππου θα εκδοθεί σε τρεις τόμους. Ο παρών Α' τόμος περιλαμβάνει τα βιβλία β', γ' και δ'.

Η γλώσσα της "Συναγωγής" είναι παρόμοια μ' αυτή των "Στοιχείων" του Ευκλείδου, το κείμενο όμως από μαθηματικής απόψεως είναι αρκετά πυκνό και σε ορισμένα μέρη του δυσνόητο με αποτέλεσμα να απαιτούνται αρκετές διευκρινήσεις, που δίνονται με μορφή παραπομπών.

Το αρχαίο ελληνικό κείμενο που περιέχεται στην έκδοση μας αυτή, προέρχεται (με νέα ηλεκτρονική στοιχειοθεσία) από την έκδοση του Fridericus Hultsch (Βερολίνο 1875 - 1878), αφού διορθώθηκαν τα πολλά τυπογραφικά λάθη. Η μετάφραση έγινε με βάση το αρχαίο ελληνικό κείμενο, συμβουλευτήκαμε, όμως, και τις λατινικές μεταφράσεις του Federico Commandino (Πίζα 1588) και του Fridericus Hultsch, καθώς και τη γαλλική μετάφραση του Paul ver Eecke (Παρίσι 1933).

Η αρίθμηση των προτάσεων στη μεταγραφή ακολουθεί, με αρκετές όμως διαφοροποιήσεις, αυτή του Eecke.

Τα γεωμετρικά σχήματα προέρχονται από την έκδοση του Commandino, διότι ανταποκρίνονται στο κείμενο καλύτερα από τα σχήματα των άλλων εκδόσεων. Έγιναν, όμως, οι απαραίτητες αποκαταστάσεις.

Ο παρών τόμος χωρίζεται σε τρία κεφάλαια. Στο πρώτο κεφάλαιο περιέχονται:

α) Η ζωή και το έργο του Πάππου.

β) Οι διακεκριμένες εργασίες του Πάππου και η ιστορική αδικία εις βάρος του έργου του.

γ) Το περιεχόμενο των βιβλίων της "Συναγωγής".

δ) Η αναλυτική παρουσίαση των βιβλίων του παρόντος τόμου.

ε) Οι εκδόσεις των βιβλίων της "Συναγωγής".

στ) Παράθεση ορισμένων μαθηματικών σχέσεων που αναφέρονται στο κείμενο.

Το δεύτερο κεφάλαιο περιέχει το αρχαίο κείμενο των βιβλίων β', γ' και δ', ενώ το τρίτο κεφάλαιο περιέχει τη μεταγραφή τους με τις απαραίτητες επεξηγήσεις και σχόλια.

Ο υπογράφων αισθάνεται ιδιαίτερα υπερήφανος, διότι ύστερα από 12 περίπου αιώνες επανεκδίδεται στην Ελλάδα το θαυμάσιο αυτό έργο του Πάππου, το οποίο αποτελεί ένα σπουδαίο μνημείο της μαθηματικής επ ιστήμης.

Εκφράζονται θερμές ευχαριστίες στη μαθηματικό Ρούλα Σπανδάγου και τις οικονομολόγους Νίκη Σπανδάγου και Δέσποινα Τραυλού για τη μεγάλη βοήθεια τους στην πραγματοποίηση της εκδόσεως αυτής. Σημαντική επίσης ήταν η βοήθεια του Δρ μηχανικού Κωνσταντίνου Χατζηγιαννάκη και της αρχαιολόγου Μαργαρίτας Κωνσταντίνου προς τους οποίους εκφράζονται επίσης θερμές ευχαριστίες.

Αθήναι, Μάιος 2001

Ευάγγελος Σπανδάγος