Σειρά I : "Αίθρα - Έργα Αρχαίων Ελλήνων Μαθηματικών και Αστρονόμων"

"Τα Οπτικά και τα Κατοπτρικά του Ευκλείδου "

 

Το βιβλίο αυτό περιέχει δύο ανέκδοτα ως τώρα στην Ελλάδα έργα του Ευκλείδου, τα '"Οπτικά" και τα "Κατοπτρικά". Τα "Οπτικά" παρουσιάζονται σε δύο παραλλαγές. Η μία είναι η γνήσια του Ευκλείδου (αν εξαιρέσουμε τις σχετικές επεμβάσεις μεταγενέστερων σχολιαστών) και η άλλη είναι η "συλλογή" του Θέωνος του Αλεξανδρέως.

Τα αρχαία κείμενα των πραγματειών αυτών προέρχονται από τους αντίστοιχους κώδικες των εθνικών βιβλιοθηκών των Παρισίων και της Βιέννης. Χρησιμοποιήθηκαν, όμως, και τα αρχαία κείμενα από την έκδοση του I. Heiberg με τίτλο "Euclidis optica, opticorum Recensio Theonis, Catoptrica" (Aedibus B. G. Teubneri), Lipsiae 1895.

Η μετάφραση στηρίχθηκε, κατά κύριο λόγο, στα αρχαία κείμενα. Ελήφθησαν όμως, υπ' όψη και οι σχετικές μεταφράσεις στα λατινικά, γαλλικά και γερμανικά των I. L. Heiberg, Paul Ver Eecke και J. Schneider, αντίστοιχα.

Για λόγους ιστορικής συνέπειας διατηρήθηκαν τα γεωμετρικά σχήματα των έργων αυτών όπως περιέχονται στους κώδικες του 10ου και του 11ου αιώνα. Έτσι εξηγείται το γεγονός της ατελούς κατασκευής ορισμένων σχημάτων, ιδιαίτερα αυτών που αναφέρονται στο χώρο.

Κρίθηκε αναγκαίο να περιληφθούν στο βιβλίο τρία παραρτήματα που αναφέρονται:

α) στη ζωή και το έργο του Ευκλείδου και του Θέωνος.

β) στις θεωρίες της οπτικής στην Αρχαία Ελλάδα μέχρι την εποχή του Ευκλείδου και

γ) στις βασικές αρχές της γεωμετρικής οπτικής.

Κρίθηκε επίσης απαραίτητο να συνοδευτούν οι πραγματείες αυτές από μια κατατοπιστική εισαγωγή σχετικά με το περιεχόμενο και το ιστορικό των εκδόσεων τους.

Ο συγγραφέας αισθάνεται ιδιαίτερα υπερήφανος, διότι ύστερα από 1000 περίπου χρόνια επανεκδίδονται στην Ελλάδα τα δύο αυτά θαυμάσια έργα του Ευκλείδου που αναφέρονται στη γεωμετρική οπτική.

Εκφράζονται από τον υπογράφοντα θερμές ευχαριστίες στη μαθηματικό Ρούλα Σπανδάγου και στην οικονομολόγο Δέσποινα Τραυλού για τη μεγάλη βοήθεια τους στην πραγματοποίηση της εκδόσεως αυτής. Σημαντική επίσης ήταν και η βοήθεια των αγαπητών φίλων Σταύρου Δωρικού (Dr. Ing πυρηνικού - μηχανολόγου, μηχανικού - συγγραφέα), Γεωργίου Τζιανάρα (χημικού) και Κωνσταντίνου Χατζηγιαννάκη (Δρ. μηχανικού - συγγραφέα), προς τους οποίους εκφράζονται επίσης θερμές ευχαριστίες.

Αθήναι, Ιούνιος του 2000

Ευάγγελος Σπανδάγος